पिंपरी चिंचवडमधील कथित मॅन्युअल नाला साफसफाईची चौकशी करण्याची मागणी राष्ट्रीय सफाई कर्मचारी आयोगाने

पुणे: काही दिवसांपूर्वी, राष्ट्रीय अनुसूचित जाती आयोगाने (NCSC) पिंपरी चिंचवड महानगरपालिकेकडून (PCMC) पावसाळ्यापूर्वीच्या कामांमध्ये नाल्यांची मॅन्युअल साफसफाई केल्याच्या आरोपावरून स्पष्टीकरण मागितले होते. आता, केंद्रीय सामाजिक न्याय आणि अधिकारिता मंत्रालयाच्या अंतर्गत असलेल्या राष्ट्रीय सफाई कर्मचाऱ्यांच्या आयोगाने (NCSK) देखील नागरी प्रमुखांना या प्रकरणाची सविस्तर चौकशी करण्याची विनंती केली आहे.महापालिका आयुक्त विजय सुर्यवंशी यांनी सांगितले TOI नागरी संस्था आरोप तपासण्यासाठी एक चौकशी समिती स्थापन करेल आणि आयोगाला अहवाल सादर करेल. “आरोग्य विभाग आणि कंत्राटदारांना सर्व सुरक्षा नियमांचे काटेकोर पालन आणि यांत्रिक साफसफाईच्या पद्धती वापरण्याच्या सूचना आधीच देण्यात आल्या आहेत. त्यांना अत्यंत सावधगिरी बाळगण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत आणि उल्लंघन झाल्यास कारवाईचा इशारा देण्यात आला आहे,” तो म्हणाला.गुरुवारी सूर्यवंशी यांना लिहिलेल्या पत्रात, NCSK सदस्य करम सिंग कर्मा म्हणाले की आयोगाला तक्रारी, निवेदने, छायाचित्रे आणि अहवाल प्राप्त झाले आहेत ज्यामध्ये स्वच्छता कर्मचारी पुरेशा यांत्रिकीकरणाशिवाय, संरक्षक उपकरणे आणि वैधानिक सुरक्षेशिवाय धोकादायक परिस्थितीत गटार, नाले आणि नाल्यांच्या साफसफाईसाठी तैनात करण्यात आले होते.आयोगाने नमूद केले की या आरोपांमुळे मॅन्युअल स्कॅव्हेंजर्स म्हणून रोजगार प्रतिबंध आणि त्यांचे पुनर्वसन कायदा, 2013 आणि स्वच्छता कार्य नियंत्रित करणाऱ्या इतर सुरक्षा नियमांचे पालन करण्यावर गंभीर चिंता निर्माण झाली आहे.कर्मा यांनी नमूद केले की आयोगासमोर ठेवलेल्या साहित्याने प्रथमदर्शनी असे सुचवले होते की सफाई कर्मचारी पुरेशा सुरक्षा उपकरणाशिवाय धोकादायक कामात गुंतले होते. या मुद्द्यावर नुकत्याच झालेल्या सुनावणीदरम्यान पीसीएमसीच्या उपमहापालिका आयुक्त (आरोग्य) यांनी सादर केलेले स्पष्टीकरणही आयोगाला असमाधानकारक असल्याचे आढळले. या आरोपांची वैयक्तिक तपासणी करून दोन आठवड्यांत सविस्तर अहवाल सादर करण्याचे आदेश पालिका आयुक्तांना दिले आहेत.अखिल भारतीय सफाई मजदूर संघाचे राष्ट्रीय कायदेशीर सल्लागार सागर चरण यांनी ही तक्रार दाखल केली होती, ज्यांनी असा आरोप केला होता की नागरी संस्था आणि त्यांच्या कंत्राटदारांनी मान्सूनपूर्व निर्जंतुकीकरणाची कामे करताना सुरक्षा नियमांचे उल्लंघन केले. ते म्हणाले, “मी गेल्या दोन ते तीन महिन्यांत छायाचित्रे आणि पुराव्यांसह सुमारे 25 ते 30 तक्रारी आयोगाकडे सादर केल्या आहेत, ज्यात हे अधोरेखित केले आहे की स्वच्छतेच्या कामात गुंतलेल्या कामगारांकडून मूलभूत सुरक्षा उपकरणे देखील वापरली जात नाहीत.”एनसीएसकेने वैयक्तिक संरक्षणात्मक उपकरणे (पीपीई) किट, श्वासोच्छवासाची उपकरणे आणि इतर संरक्षक उपकरणे तसेच कामगारांना दिल्या जाणाऱ्या सुरक्षा प्रशिक्षणाविषयी माहितीसह सुरक्षा उपकरणांच्या उपलब्धतेबाबत तपशील मागवला आहे. याशिवाय, आयोगाने नागरी प्रशासनाला स्वच्छता कामांमध्ये गुंतलेल्या कंत्राटदारांच्या भूमिकेची विशेष चौकशी करण्यास आणि ते वैधानिक निकषांचे पालन करत आहेत की नाही याची पडताळणी करण्यास सांगितले आहे. नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्या कंत्राटदारांवर कायदेशीर कारवाई आणि ५ लाख रुपयांपर्यंतच्या आर्थिक दंडाला सामोरे जावे, असे आयोगाने सुचवले आहे.पत्रात कर्मा यांनी म्हटले आहे की, चौकशीत निष्काळजीपणा, कर्तव्यात निष्काळजीपणा, प्रशासकीय त्रुटी, गैरवर्तन, वस्तुस्थिती दडपणे, पर्यवेक्षणात अपयश किंवा उपमहापालिका आयुक्त (आरोग्य) प्रदीप ठेंगल यांच्यासह कोणत्याही अधिकाऱ्याने वैधानिक दायित्वांचे उल्लंघन केल्याचे उघड झाल्यास, योग्य शिस्तभंग, विभागीय आणि कायदेशीर कारवाई करण्यात यावी.यापूर्वी, 12 जून रोजी, NCSC ने देखील PCMC कडून अशाच आरोपांबाबत अहवाल मागवला होता आणि दोन आठवड्यांत आवश्यक माहिती प्रदान करण्यात अयशस्वी झाल्यास आयोगासमोर वैयक्तिक हजर राहण्यासाठी नागरी अधिकाऱ्यांना समन्स जारी केले जाऊ शकतात असा इशारा दिला होता.