कलेक्टर पालन न करणारी आपल सरकार केंद्रे बंद करणार, दुरुस्तीसाठी 30 सप्टेंबरची अंतिम मुदत

पुणे : विहित मानकांची पूर्तता न करणाऱ्या आपल सरकार सेवा केंद्रांवर कारवाई करण्याचे निर्देश राज्य सरकारने जिल्हाधिकाऱ्यांना दिले आहेत. पायाभूत सुविधा, सुलभता आणि सेवा वितरण यावरील नवीन राज्यव्यापी फ्रेमवर्कचे पालन करण्यासाठी त्यांच्याकडे ३० सप्टेंबरपर्यंतचा वेळ आहे. सरकारला सेवेची गुणवत्ता सुधारायची आहे आणि नागरिक सेवा नेटवर्कमध्ये एकसमानता आणायची आहे.हे निर्देश राज्याच्या इलेक्ट्रॉनिक्स, माहिती तंत्रज्ञान आणि कृत्रिम बुद्धिमत्ता विभागाने 23 जून रोजी जारी केलेल्या सरकारी ठरावाचा (GR) भाग आहेत, ज्यामध्ये आपल सरकार केंद्रांमध्ये ब्रँडिंग, पायाभूत सुविधा, देखरेख आणि नागरिक सेवांसाठी एकसमान मानदंड लागू केले आहेत.जिल्हाधिकारी दर सहा महिन्यांनी किमान एकदा सर्व केंद्रांची तपासणी करतील आणि संधी असूनही कमतरता सुधारण्यात अयशस्वी ठरलेल्या ऑपरेटर्सविरुद्ध रद्द करण्याची कारवाई सुरू करतील, असे राज्य आयटी विभागाच्या अधिकाऱ्यांनी TOI ला सांगितले.राज्यभरातील अनेक केंद्रांवर निकृष्ट पायाभूत सुविधा, इंटरनेट कनेक्टिव्हिटी समस्या, अपुरी आसनव्यवस्था, पिण्याच्या पाण्याच्या सुविधांचा अभाव, तांत्रिक अडचणी आणि अर्ज प्रक्रियेत होणारा विलंब याविषयी लोकांकडून वारंवार येणाऱ्या तक्रारींनंतर हे पाऊल उचलण्यात आले आहे.सरकार IVRS, AI-आधारित व्हॉईस एजंट्स आणि ऑपरेटर-असिस्टेड कॉलद्वारे नागरिक फीडबॅक यंत्रणा सादर करेल. केंद्रांवर सेवा घेणाऱ्या अर्जदारांचे अभिप्राय संकलित आणि विश्लेषित केले जातील आणि ते केंद्रांच्या कामगिरीच्या मूल्यांकनाचा भाग बनतील.“फीडबॅकचे विश्लेषण केले जाईल आणि केंद्रांच्या ग्रेडिंग आणि कार्यप्रदर्शन मूल्यांकनामध्ये समाविष्ट केले जाईल. सतत नकारात्मक अभिप्राय सुधारात्मक आणि शिस्तभंगाच्या कारवाईस चालना देऊ शकतात,” आयटी विभागातील वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी सांगितले.GR तपशीलवार किमान पायाभूत सुविधा मानके विहित करतो. प्रत्येक केंद्राने किमान 100 चौरस फूट क्षेत्रफळ असलेल्या कायमस्वरूपी इमारतीतून काम केले पाहिजे आणि बॅकअप सुविधांसह अखंड वीजपुरवठा असावा. प्रत्येक केंद्रात किमान एक संगणक किंवा लॅपटॉप, प्रिंटर, स्कॅनर, बायोमेट्रिक उपकरण आणि वेबकॅम कार्यरत स्थितीत असणे आवश्यक आहे.इंटरनेट कनेक्टिव्हिटी मानक देखील निर्दिष्ट केले आहेत. ग्रामीण केंद्रांनी किमान 10 Mbps इंटरनेट गती राखली पाहिजे, तर शहरी केंद्रांनी किमान 20 Mbps प्रदान करणे आवश्यक आहे. पुरेशी प्रकाश व्यवस्था, आसनव्यवस्था, चालकांसाठी टेबल आणि खुर्च्या, पिण्याचे शुद्ध पाणी आणि दिव्यांग व्यक्तींसाठी अडथळामुक्त प्रवेश अनिवार्य करण्यात आला आहे. ग्रामीण केंद्रांनी किमान दोन अभ्यागतांसाठी आणि शहरी केंद्रांमध्ये किमान चार लोकांसाठी बसण्याची व्यवस्था करणे आवश्यक आहे.केंद्रांचे नामकरण सरकारने प्रमाणित केले आहे. ते आता चार मंजूर नावांखाली काम करू शकतात – आपल सरकार-सेतू सेवा केंद्र, आपल सरकार-सेवा केंद्र, आपल सरकार-ग्रामपंचायत सेवा केंद्र आणि आपल सरकार-नागरी सेवा केंद्र. विभागाने विहित केलेले एकसमान अंतर्गत व बाह्य फलकही लावावे लागतील.GR प्रत्येक केंद्रामध्ये सर्वाधिक वापरल्या जाणाऱ्या 15 नागरिक सेवांची माहिती प्रदर्शित करणे अनिवार्य करते. पारदर्शकता सुधारण्यासाठी आणि नागरिकांना शुल्क आणि प्रक्रिया कालावधी सत्यापित करण्यात मदत करण्यासाठी इतर सेवांचे तपशील, सेवा वितरण टाइमलाइन आणि अधिकृत शुल्क असलेले QR कोड देखील प्रदर्शित केले जाणे आवश्यक आहे.“GIS मॅपिंग आणि जिओ-फेन्सिंग 50m त्रिज्येच्या आत ऑपरेटर्ससाठी फक्त मंजूर ठिकाणांहून, आणि नियुक्त केलेल्या झोनच्या बाहेरून लॉग इन करण्याचा प्रयत्न स्वयंचलितपणे अवरोधित केला जाईल. सेतू सेवा केंद्रे आणि नागरी सेवा केंद्रांसाठी 20, सेवा केंद्रांसाठी पाच आणि ग्रामपंचायत सेवा केंद्रांसाठी दोन अशी एकाचवेळी लॉगिनची मर्यादा असेल,” असे राज्य आयटी अधिकाऱ्याने सांगितले.या तपासण्यांमुळे या केंद्रांचे नियमन होण्यास मदत होत असली तरी सेवा अधिक तत्पर असायला हव्यात, असे नागरिकांना वाटते. “काही केंद्रांवर क्वचितच कर्मचारी नसतात किंवा त्यांची इंटरनेट सेवा कागदपत्रे अपलोड करण्यास विलंब करतात. याकडे लवकरात लवकर लक्ष दिले पाहिजे,” सुधा मोहन म्हणाल्या, ज्यांना अलीकडेच कागदपत्रे मिळविण्यासाठी अनेक फेऱ्या माराव्या लागल्या.ज्येष्ठ नागरिक जीव्ही राव म्हणाले की, या केंद्रांवर कोणत्याही मध्यस्थाशिवाय अर्जांवर प्रक्रिया केली जावी. “या केंद्रांवर सुरक्षा आणि देखरेख असायला हवी,” ते पुढे म्हणाले.