पीसीएमसीच्या कुदळवाडी परिसरातील 11 अनधिकृत धार्मिक वास्तूंच्या विरोधात रात्री उशिरा सुरू असलेल्या दगडफेकीत 18 पोलीस कर्मचारी जखमी

पुणे : पिंपरी चिंचवड महानगरपालिकेने (PCMC) रात्री उशिरा चालवलेल्या 11 अनधिकृत बांधकामांना लक्ष्य करत – पाच मशिदी, पाच मंदिरे आणि मंदिराशी संलग्न एक आखाडा (कुस्तीची सुविधा) – चिखलीच्या कुदळवाडी भागात सोमवारी हिंसाचार भडकला, यात 18 पोलिसांसह किमान 19 जण जखमी झाले.सोमवारी आणि मंगळवारच्या मध्यरात्री कडक पोलीस संरक्षणात पार पडलेल्या या कारवाईला स्थानिक रहिवाशांच्या एका भागाकडून जोरदार विरोध झाला. जमावाला पांगवण्यासाठी आणि सुव्यवस्था पूर्ववत करण्यासाठी पोलिसांनी सौम्य लाठीचार्ज करण्यास प्रवृत्त केल्याने परिस्थिती दगडफेकीत वाढली.पोलिसांनी दोन ओळखीच्या व्यक्तींविरुद्ध एफआयआर नोंदवला आहे, ज्यांना घटनास्थळी पकडण्यात आले होते आणि हिंसाचारात भाग घेतल्याच्या आरोपाखाली सुमारे 300 ते 500 अज्ञात व्यक्ती.भारतीय न्याय संहिता (BNS) च्या विविध तरतुदींसह सार्वजनिक सेवकांवर हल्ला आणि बेकायदेशीर सभा आणि गैरप्रकार, मालमत्तेची विटंबना प्रतिबंधक कायदा आणि महाराष्ट्र पोलिस कायद्याच्या कलमांनुसार गुन्हा दाखल करण्यात आला आहे.अधिकृत निवेदनात पिंपरी चिंचवड पोलिसांनी सांगितले की, दोन पोलिसांना टाके घालावे लागले, तर पाच जणांना किरकोळ दुखापत झाली. पोलीस सूत्रांनी मात्र एकूण जखमी जवानांची संख्या जास्त असून 19 जखमींपैकी बहुतेकांना प्राथमिक उपचारानंतर घरी सोडण्यात आल्याचे सांगितले.“दोन पोलिसांना टाके घालावे लागले, तर पाच जणांना किरकोळ दुखापत झाली,” असे एका वरिष्ठ पोलिस अधिकाऱ्याने सांगितले.दोन्ही आरोपींना अटक करण्यात आली असून त्यांना दोन दिवसांची पोलीस कोठडी सुनावण्यात आल्याचे चिखली पोलीस ठाण्याचे वरिष्ठ पोलीस निरीक्षक विठ्ठल साळुंखे यांनी सांगितले. “पुढील तपास सुरू आहे,” तो म्हणाला.नागरी अधिकाऱ्यांच्या म्हणण्यानुसार, महापालिकेच्या के आणि फ प्रभाग कार्यक्षेत्रात येणाऱ्या कुदळवाडी, चिखली आणि पवार वस्ती भागात 28,001 चौरस फूट पसरलेल्या 11 अनधिकृत बांधकामांचा समावेश आहे. कायदा आणि सुव्यवस्थेचा प्रश्न कमी करण्यासाठी मध्यरात्रीनंतर लगेचच ही कारवाई सुरू झाली आणि मंगळवारी सूर्योदयापर्यंत सुरू राहिली.एकाच परिसरातील दोन मशिदी आणि दोन मंदिरे – नागरी संस्थेने चार बेकायदेशीर धार्मिक वास्तू पाडल्यानंतर अवघ्या महिन्याभरात ही कारवाई झाली.पीसीएमसीने एप्रिल 2025 मध्ये परिसरातील 18 मशिदी आणि 13 मंदिरांसह 31 अनधिकृत धार्मिक वास्तूंना नोटिसा बजावल्या होत्या. त्यावेळी कोणतीही कारवाई करण्यात आली नाही, तसेच फेब्रुवारी 2025 मध्ये कुदळवाडी येथे महापालिकेच्या मोठ्या प्रमाणावर अतिक्रमणविरोधी मोहिमेदरम्यान 4,000 हून अधिक बेकायदेशीर, शेजारच्या बांधकामांवर कारवाई करण्यात आली होती. 900 एकरांवर पसरलेली आस्थापने जमीनदोस्त करण्यात आली.नोटीस बजावलेल्या ३१ धार्मिक वास्तूंपैकी १५ आता पाडण्यात आल्या आहेत – सात मशिदी आणि सात मंदिरे. विविध प्राधिकरणांवर निर्णय घेण्यापूर्वी प्रलंबित अपीलानंतर उर्वरित बांधकामांवर कारवाई होण्याची शक्यता आहे.रझा मस्जिद ट्रस्टचे अध्यक्ष नियाज सिद्दीकी म्हणाले की, सहा मशिदींनी वक्फ बोर्डासमोर नोटिसांना आव्हान दिले होते.“वक्फ बोर्डाने 24 जून रोजी होणाऱ्या पुढील सुनावणीपर्यंत या मशिदींवरील कोणत्याही सक्तीच्या कारवाईस स्थगिती दिली आहे,” ते म्हणाले की, हे प्रकरण सुमारे सहा महिन्यांपासून विचाराधीन आहे आणि पीसीएमसी प्राधिकरणासमोर हजर झाले आहे.सिद्दीकी यांनी सांगितले की बांधकामे कायदेशीररित्या खाजगी व्यक्ती किंवा ट्रस्टच्या मालकीच्या जमिनीवर उभी आहेत आणि त्यांना केवळ महापालिकेच्या बांधकाम परवानग्या नसल्यामुळे अनधिकृत म्हणून वर्गीकृत करण्यात आले आहे.“या बांधकामांमुळे कोणत्याही रस्त्याचा किंवा सार्वजनिक प्रकल्पात अडथळा येत नाही. नागरी संस्थेने त्यांना नियमित करण्याचा विचार केला पाहिजे. जमिनीची मालकी निर्विवाद असल्याने आणि हा मुद्दा केवळ बांधकाम मंजुरीशी संबंधित असल्याने आम्ही प्राधिकरणाने ठरवून दिलेल्या कोणत्याही प्रक्रियेचे पालन करण्यास तयार आहोत,” ते म्हणाले.स्थानिक रहिवासी उदय पाटील यांनी सांगितले की, गेल्या अनेक वर्षांत त्यांनी या भागात कधीही अशी परिस्थिती पाहिली नाही. “मी कुदळवाडीत जन्मलो आणि लहानाचा मोठा झालो, पण मी असे कधीच पाहिले नाही. असे दिसते की सर्व नियम फक्त कुदळवाडीत लागू केले जात आहेत. संपूर्ण शहरात धार्मिक आस्थापनांसह अनेक अनधिकृत बांधकामे आहेत, त्यापैकी काही रस्ते, विकास प्रकल्प आणि अगदी नद्यांच्या नैसर्गिक प्रवाहात अडथळा निर्माण करतात. तरीही त्यांच्यावर कोणतीही कारवाई होत नाही, असे पाटील म्हणाले.कुदळवाडीतील धार्मिक वास्तूंना निवडक टार्गेट केले जात असल्याचा आरोप त्यांनी केला. “पूजा स्थळे लोकांच्या भावनांशी घट्ट जोडलेली असतात. अशा कृतींमुळे रहिवाशांमध्ये असंतोष निर्माण होतो आणि सामाजिक सलोखा बिघडतो,” तो म्हणाला.पाडाव मोहिमेच्या वेळेवरही त्यांनी प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले. “जर नागरी संस्थेला या बांधकामांविरुद्ध कारवाई करायची असेल, तर त्यांनी मध्यरात्री न करता दिवसा कारवाई करायला हवी होती,” ते म्हणाले.कारवाई सुरू होण्यापूर्वी प्रतिबंधात्मक उपाय म्हणून अनेक कार्यकर्ते आणि प्रभावशाली स्थानिक व्यक्तींना ताब्यात घेण्यात आल्याचे पोलिस सूत्रांनी सांगितले.बेकायदा बांधकामांविरोधात प्रशासन ठामपणे कारवाई करत राहील, असे सांगत महापालिकेचे महापालिका आयुक्त विजय सूर्यवंशी यांनी कारवाईचा बचाव केला.“शहराच्या नियोजित आणि शाश्वत विकासासाठी तडजोड न करता अनधिकृत बांधकामे हटवणे आवश्यक आहे. कोणत्याही बेकायदेशीर बांधकामांना प्रशासनाकडून संरक्षण दिले जाणार नाही,” असे ते म्हणाले, रहिवाशांना कोणतेही बांधकाम उपक्रम सुरू करण्यापूर्वी सर्व आवश्यक परवानग्या घेण्याचे आवाहन केले.